|
Birleşmiş
Milletler Genel Kurulu,
Başlangıç
İnsanlık ailesinin tüm üyelerinin niteliğindeki
onuru ve eşit ve ayrılmaz haklarını tanımanın
dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli
olduğunu,
İnsan haklarını göz ardı ederek hor görmenin
insanlık vicdanını yaralayan barbarca eylemlerle
sonuçlandığını ve insanlığın söz ve inanç
özgürlüğüyle korku ve yokluktan arınma
özgürlüğünden yararlanacağı bir dünyanın
herkesin en yüksek beklentisi olduğunun ilan
edilmiş bulunduğunu,
İnsanın zorbalık ve baskıya karşı son bir yol
olarak ayaklanmaya başvurmak zorunda
bırakılmaması için, insan haklarının hukuk
düzeniyle korunmasını gerektiğini,
Uluslararasında dostça ilişkiler geliştirmeyi
özendirmenin temel olduğunu, Birleşmiş Milletler
halklarının Birleşmiş Milletler Antlaşması’nda
temel insan haklarına, insan kişiliğinin onur ve
değerine, erkeklerle kadınların hak eşitliğine
olan inancını yeniden belirttiğini ve daha geniş
bir özgürlük içinde toplumsal gelişme ve daha
iyi bir yaşam düzeyi sağlamaya karar vermiş
olduğunu
Üye Devletlerin Birleşmiş Milletlerle iş birliği
içinde, insan haklarının, temel özgürlüklerin
evrensel olarak saygı görüp gözetilmesini
sağlamayı yükümlendiklerini,
Bu hak ve özgülükler konusunda ortak bir anlayış
oluşturmanın bu yükümlülüğün tam olarak
gerçekleşmesi için büyük önem taşıdığını göz
önüne alarak,
Genel Kurul
Toplumun her bireyi ve her organının bu
Bildirgeyi sürekli göz önünde bulundurarak
eğitim ve öğretim yolu ile bu hak ve
özgürlüklere saygıyı geliştirmeye ve ulusal ve
uluslar arası geliştirici önlemlerle gerek üye
Devlet hakları, gerekse bu Devletlerin yargı
yetkisi içindeki ülkelerin hakları arasında bu
hak ve özgürlüklerin evrensel ve etkin biçimde
tanınıp gözetilmesini sağlamaya çaba
göstermeleri amacıyla tüm halklar ve uluslar
için bir ortak başarı ölçüsü olarak bu İnsan
Hakları Evrensel Bildirgesini ilan eder.
Madde 1- Her insan özgür, onur ve haklar
bakımından eşit doğar. Akıl ve vicdanla
donatılmış olup birbirine karşı kardeşlik
anlayışıyla davranır.
Madde 2- Herkes; ırk, renk, cinsiyet, dil, din,
siyasal ya da başka bir görüş, ulusal ya da
toplumsal köken, mülkiyet, doğuş ya da benzeri
bir statü gibi herhangi bir ayrım gözetmeksizin
bu Bildirgede öne sürülen tüm hak ve
özgürlüklere sahiptir.
Ayrıca, ister bağımsız olsun, ister vesayet
altında ya da kendi kendini yönetmeyen bir ülke
olsun , ister başka bir egemenlik sınırlaması
bulunsun, bir kimsenin uyruğunda bulunduğu ülke
ya da alanın siyasal, hukuksal ya da
uluslararası statüsüne dayanılarak hiçbir ayrım
gözetilemez.
Madde 3 –Herkesin yaşama ve kişi özgürlüğü ve
güvenliğin hakkı vardır.
Madde 4- Kimse, kölelik ya da kulluk altında
tutulamaz; kölelik yada köle ticareti her
türüyle yasaktır.
Madde 5- Hiç kimseye işkence ya da zalimce,
insanlık dışı ya da onur kırıcı davranış ya da
ceza uygulanamaz.
Madde 6- Herkesin, nerede olursa olsun, yasa
önünde kişi olarak tanınma hakkı vardır.
Madde 7- Herkes yasa önünde eşittir ve herkesin
ayrım gözetilmeksizin yasa tarafından eşit
korunmaya hakkı vardır. Herkes, bu Bildirgeye
aykırı herhangi bir ayrımcılığa ve ayrımcılık
kışkırtıcılığına karşı eşit korunma hakkına
sahiptir.
Madde 8- Herkesin anayasa yada yasayla tanınmış
temel haklarını çiğneyen eylemlere karşı yetkili
ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı yoluna
başvurma hakkı vardır.
Madde 9- Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz,
tutuklanamaz ve sürgün edilemez.
Madde 10- Herkesin, hak ve hükümlülükleri
belirlenirken ve kendisine herhangi bir suç
yüklenirken tam bir eşitlikle bağımsız ve yansız
bir mahkeme tarafından hakça ve açık
yargılanmaya hakkı vardır.
Madde 11-
1. Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması
için gerekli olan tüm güvencelerinin tanındığı
bir açık yargılanma yoluyla, yasaya göre
suçluluğu kanıtlanana değin suçsuz sayılma hakkı
vardır.
2. Hiç kimse işlendiği sırada ulusal yada
uluslararası hukuka göre bir suç oluşturmayan
herhangi bir eylem veya kusurdan dolayı suçlu
sayılamaz. Kimseye suçun işlendiği sırada
uygulanabilecek olan cezadan daha ağır bir ceza
verilemez.
Madde 12- Kimsenin özel yaşamı, ailesi konutuna
yada haberleşmesine keyfi olarak karışılamaz,
şeref ve adına saldırılamaz. Herkesin bu gibi
karışma ve saldırılara karşı yasa tarafından
korunma hakkı vardır.
Madde 13-
1. Herkesin bir devlet sınırları içinde yer
değiştirme ve oturma özgürlüğüne hakkı vardır.
2. Herkes, kendi ülkesi de dahil , herhangi bir
ülkeden ayrılma ve ülkesine dönme hakkına
sahiptir.
Madde 14-
1. Herkesin zulüm altında başka ülkelere sığınma
ve sığınma olanaklarından yararlanma hakkı
vardır.
2. Gerçekten siyasal nitelik taşıyan suçlardan
ya da Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine
aykırı eylemlerden doğan kovuşturma durumunda bu
haktan yararlanılamaz.
Madde 15-
1. Herkesin bir uyrukluğa hakkı vardır.
2. Kimse keyfi olarak uyrukluktan yoksun
bırakılamaz. Kimsenin uyrukluğunu değiştirme
hakkı yadsınamaz.
Madde 16-
1. Yetişkin erkeklerle, kadınların, ırk,uyrukluk
ya da din bakımından herhangi bir kısıtlama
yapılmaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı
vardır. Evlenirken, evlilik sırasında ve
evliliğin bozulmasına ilişkin hakları eşittir.
2. Evlilik, ancak istekli eşlerin özgür ve tam
oluruyla yapılır.
3. Aile, toplumun doğal ve temel birimidir ve
toplum ve devlet tarafından korunur.
Madde 17-
1. Herkesin, tek başına ya da başkaları ile
birlikte, mülkiyet hakkı vardır.
2. Kimse keyfi olarak mülkiyetinden yoksun
bırakılamaz.
Madde 18 - Herkesin düşünce, vicdan ve din
özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, din ya da
inancını değiştirme özgürlüğünü ve din ya da
inancını, tek başına ya da toplumca ve açık ya
da özel olarak öğretme, uygulama, ibadet ve
gözetim yoluyla açıklama özgürlüğünü içerir.
Madde 19 - Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğüne
hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve
hangi yoldan ve hangi yoldan ve hangi ülkede
olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama,alma ve
yayma özgürlüğünü içerir.
Madde 20-
1. Herkes, barışçı toplanma ve dernek kurma
hakkına sahiptir.
2. Hiç kimse bir derneğe girmeye zorlanamaz.
Madde 21-
1. Herkes, doğrudan ya da özgürce seçilmiş
temsilciler aracılığıyla ülkesinin yönetimine
katılma hakkına sahiptir.
2. Herkesin, ülkesindeki kamu hizmetlerine eşit
girme hakkı vardır.
3. Halkın istemi, yönetim otoritesinin
temelidir. Bu istem, genel ve eşit, gizli ve
özgür oya dayalı dönemsel ve gerçek seçimlerle
belirtilir.
Madde 22- Herkesin, toplum bir üyesi olarak,
toplumsal güvenliğe hakkı vardır. Ulusal
çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve
her devletin örgütle kaynaklarına göre herkes
onur ve kişiliğinin özgür gelişmesinin ayrılmaz
bir öğesi olarak ekonomik, toplumsal ve kültürel
haklarının gerçekleşmesi hakkına sahiptir.
Madde 23-
1. Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil
ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe
karşı korunma hakkı vardır.
2.Herkesin, herhangi bir ayrım gözetmeksizin,
eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.
3. Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna
yaraşır ve gereğinde başka toplumsal korunma
yollarıyla desteklenmiş bir yaşam sağlayacak
adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma
veya sendikaya üye olma hakkı vardır.
Madde 24 - Herkesin, iş saatlerinin makul ölçüde
sınırlandırılması ve ücretli dönemsel tatiller
dahil, dinlenme ve boş zamana hakkı vardır.
Madde 25-
1. Herkesin, kendisi ve ailesinin sağlık ve
gönenci için beslenme, giyim, konut ve tıbbi
bakım hakkı vardır. Herkes; işsizlik, hastalık,
sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi denetiminin
dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı
durumunda güvenlik hakkına sahiptir.
2. Analar ve çocukların özel bakım ve yardım
hakları vardır. Tüm çocuklar, evlilik içi ya da
evlilik dışı doğmuş olmalarına bakılmaksızın
aynı toplumsal korumadan yararlanır.
Madde 26-
1. Herkes, eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en
azından ilk ve temel eğitim aşamasında
parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve
mesleksel eğitim herkese açıktır. Yüksek öğretim
yeteneğe göre herkese eşit olarak sağlanır.
2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve
insan haklarına temel özgürlüklere saygıyı
güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, tüm
uluslar, ırklar ve dinsel gruplar arasında
anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve
Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki
etkinliklerini daha da geliştirmelidir.
3. Ana Babalar çocuklarına verilecek eğitimi
seçmede öncelikle hak sahibidir..
Madde 27-
1. Herkes, topluluğun kültürel yaşamına özgürce
katılma, sanattan yararlanma ve bilimsel
gelişmeye katılma ve bundan yararlanma hakkına
sahiptir.
2. Herkesin yaratıcısı olduğu bilim, yazın ve
sanat ürünlerinden doğan manevi ve maddi
çıkarlarının
korunmasına hakkı vardır.
Madde 28 - Herkesin bu bildirgede ileri sürülen
hak ve özgürlüklerin tam olarak gerçekleşeceği
bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı
vardır.
Madde 29 -
1. Herkesin, kişiliğinin özgürce ve tam
gelişmesine olanak veren topluluğa karşı
ödevleri vardır.
2. Herkes, hak ve özgürlüklerinin tanınması ve
bunlara saygı gösterilmesinin sağlanması ve
demokratik bir toplumda genel ahlak ve kamu
düzeniyle genel gönenç gereklerinin karşılanması
amacıyla yasayla belirlenmiş sınırlamalara bağlı
olabilir.
3. Bu hak ve özgürlükler hiçbir koşulda
Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı
olarak kullanılamaz.
Madde 30 - Bu bildirgenin hiç bir hükmü,
herhangi bir devlet, grup ya da kişiye, burada
ileri sürülen hak ve özgürlüklerden herhangi
birinin yok edilmesini amaçlayan herhangi
birinin yok edilmesini amaçlayan herhangi bir
ekinlikte ve eylemde bulunma hakkını verir
biçimde yorumlanamaz. |